鞭辟入里(鞭辟入裏)

Phát âm: biān pì rù lǐ Nghĩa đen: Đòn roi vào lõi

Nguồn gốc & Cách sử dụng

Thành ngữ thâm thúy này mô tả cách một cú quất roi (鞭辟) xuyên sâu (入) vào tận bên trong (里), có nguồn gốc từ phê bình văn học thời Đường. Nó lần đầu xuất hiện trong các bài bình phẩm văn chương nhằm đánh giá những bài viết đã hé lộ những chân lý sâu sắc ẩn sau vẻ bề ngoài. Ẩn dụ cây roi phản ánh sức mạnh sắc bén, có tính xuyên thấu của sự phân tích sâu sắc. Trong thời Tống, thành ngữ này bắt đầu gắn liền với các phương pháp triết học của Tân Nho giáo, vốn tìm cách xuyên qua sự hiểu biết hời hợt để đạt đến những nguyên lý sâu xa hơn. Khác với những thuật ngữ chỉ sự hiểu biết chung chung, thành ngữ này đặc biệt tôn vinh sự phân tích hé lộ những chiều sâu ẩn giấu. Cách dùng hiện đại mô tả những công trình trí tuệ có khả năng xuyên thấu sự phức tạp để làm sáng tỏ những chân lý cơ bản, đặc biệt trong các lĩnh vực học thuật, văn học hoặc triết học.

Ví dụ

Tiếng Anh: "Phân tích của nhà phê bình thâm nhập vào chính ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật"

Tiếng Trung: 评论家的分析深入到艺术作品含义的核心