Tại sao Hoa Mẫu Đơn Quan Trọng Trong Văn Hóa Trung Quốc: 国色天香, Wu Zetian, và Hoa Của Đế Quốc

Flourished Peony (国色芳华) sử dụng hoa mẫu đơn như cả bối cảnh (nền kinh tế làm vườn của Lạc Dương) và phép ẩn dụ (hành trình nhân vật của He Weifang). Bông hoa không được chọn ngẫu nhiên. Trong văn hóa Trung Quốc, hoa mẫu đơn mang theo hai ngàn năm ý nghĩa biểu tượng — nó là Hoa của Đế Quốc, Vua của các loài hoa, vẻ đẹp quốc gia — và không có bông hoa phương Tây nào có tương đương trực tiếp.

Hiểu được hoa mẫu đơn thực sự có ý nghĩa gì trong văn hóa Trung Quốc thay đổi cách mà bộ phim được tiếp nhận. Đây là toàn bộ ý nghĩa biểu tượng.

---

国色天香 (Guósè Tiānxiāng): Thành Ngữ Nguồn Gốc

Mọi người nói tiếng Trung có học thức đều biết đến cụm từ 国色天香 (guósè tiānxiāng) — nghĩa đen là "màu sắc quốc gia, hương thơm thiên đường." Nó có hai ý nghĩa:

1. Một người phụ nữ cực kỳ xinh đẹp
2. Bông hoa mẫu đơn

Những ý nghĩa này có liên quan, không song song. Thành ngữ này bắt nguồn từ mô tả hoa mẫu đơn và sau đó được mở rộng để mô tả những người phụ nữ có vẻ đẹp quý tộc. Logic cơ bản: hoa mẫu đơn đẹp đến mức vượt trội đến nỗi nó đặt ra tiêu chuẩn thẩm mỹ cho mọi thứ khác, bao gồm cả con người.

Nguồn gốc cụ thể của cụm từ này là bài thơ của thi sĩ triều Đường Li Zhengfeng (李正封) 《咏牡丹》 ("Về Hoa Mẫu Đơn"):

天香夜染衣，国色朝酣酒。 Tiān xiāng yè rǎn yī, guó sè zhāo hān jiǔ. "Hương thơm thiên đường nhuộm áo vào ban đêm; màu sắc quốc gia làm say rượu buổi sáng."

Hai câu này — mô tả hoa mẫu đơn thơm đến mức làm thơm quần áo qua đêm, màu sắc rực rỡ đến mức cạnh tranh với sắc hồng của rượu sáng — đã tạo ra thành ngữ thẩm mỹ đặc trưng cho ngôn ngữ Trung Quốc. Tiêu đề tiếng Trung của bộ phim Flourished Peony, 国色芳华 (Guósè Fānghuá, "Vẻ Đẹp Quốc Gia, Hoa Thơm"), là một trò chơi trực tiếp với cặp câu này.

---

Huyền Thoại Wu Zetian

Mọi cuộc thảo luận về hoa mẫu đơn trong văn hóa Trung Quốc cuối cùng đều dẫn đến Hoàng hậu Wu Zetian (武则天, r. 690–705) — người phụ nữ duy nhất trong lịch sử Trung Quốc cai trị với tư cách là hoàng đế. Huyền thoại, xuất hiện trong nhiều văn bản thời Đường và hậu Đường, diễn ra như sau:

Vào một ngày đông, Hoàng hậu Wu muốn tổ chức một bữa tiệc hoa. Bà đã ra lệnh rằng tất cả các bông hoa trong vườn của bà phải nở ngay lập tức, bất kể mùa nào. Các bông hoa — đào, mận, anh đào, cúc — đã tuân lệnh. Chúng nở ra bất chấp tự nhiên vì hoàng hậu đã ra lệnh.

Chỉ có hoa mẫu đơn từ chối. Một mình giữa các bông hoa của đế quốc, hoa mẫu đơn đứng yên trong cái lạnh của mùa đông. Hoàng hậu, tức giận vì sự không tuân lệnh này, đã đày hoa mẫu đơn khỏi kinh đô Trường An (hiện nay là Tây An) đến Lạc Dương — một kinh đô thứ hai ở phía đông.

Nhưng hoa mẫu đơn lại phát triển mạnh mẽ ở Lạc Dương. Nó nở rộ ở đó đẹp hơn bao giờ hết ở Trường An. Lạc Dương đã trở thành, và vẫn là cho đến ngày nay, thủ đô hoa mẫu đơn của Trung Quốc.

Ý Nghĩa Thực Sự Của Huyền Thoại

Huyền thoại không phải là lịch sử — sự thống trị của hoa mẫu đơn ở Lạc Dương đã có trước Wu Zetian, và không có ghi chép nào từ thời Đường về một sắc lệnh đày ải chính thức. Nhưng huyền thoại này mang ý nghĩa văn hóa quan trọng vì một số lý do:

1. Nó biến hoa mẫu đơn thành biểu tượng của sự chống đối quyền lực tùy tiện. Hoa mẫu đơn từ chối một mệnh lệnh hoàng đế trực tiếp vì mệnh lệnh đó vi phạm tự nhiên. Đây là nền tảng đạo đức của Nho giáo — quyền lực phải phù hợp với trật tự tự nhiên, và khi nó không phù hợp, sự từ chối là điều cao quý.
2. Nó biến Lạc Dương thành thủ đô hoa mẫu đơn bằng quyền đạo đức. Hoa mẫu đơn không đến Lạc Dương qua sự lựa chọn của con người. Nó đến đó vì đã xứng đáng với thành phố bằng cách từ chối sự tham nhũng của hoàng đế.
3. Nó liên kết hoa mẫu đơn với sự kháng cự của phụ nữ. Hoa mẫu đơn chống lại một người phụ nữ cai trị như hoàng đế — và chiến thắng. Các thế hệ phụ nữ Trung Quốc sau này đọc câu chuyện này đã nhất quán xác định mình với hoa mẫu đơn hơn là với Wu Zetian.

Trong Flourished Peony, nhân vật He Weifang của Yang Zi được mã hóa như hoa mẫu đơn trong suốt bộ phim. Cô từ chối quyền lực tùy tiện. Cô chọn cách trồng trọt của riêng mình. Cô chuyển đến Lạc Dương — thành phố hoa mẫu đơn — và phát triển mạnh mẽ ở đó. Bộ phim không tinh tế về sự liên kết này, nhưng nó rất chính xác.

---

Kho Tàng Thơ Đường

Thời Đường là thời kỳ văn hóa hoa mẫu đơn của Trung Quốc đạt đỉnh cao. Sự kết hợp giữa các thị trường đô thị giàu có, sự bảo trợ của hoàng gia, và sự gia tăng của làm vườn như một sở thích hợp pháp của các quan chức học giả đã sản xuất ra những bài thơ về hoa mẫu đơn được trích dẫn nhiều nhất trong ngôn ngữ. Ba bài thơ đặc biệt:

Liu Yuxi (刘禹锡), 《赏牡丹》 ("Ngắm Hoa Mẫu Đơn")

唯有牡丹真国色，花开时节动京城。 Wéiyǒu mǔdān zhēn guósè, huā kāi shíjié dòng jīngchéng. "Chỉ có hoa mẫu đơn mới thực sự là màu sắc của quốc gia; khi nó nở, cả kinh đô đều xao động."

Cặp câu này là bài thơ về hoa mẫu đơn được trích dẫn nhiều nhất trong văn học Trung Quốc. Khẳng định của nó — rằng chỉ có hoa mẫu đơn mới xứng đáng với danh hiệu màu sắc quốc gia — đã xác định, cho truyền thống thơ ca Trung Quốc, thứ bậc của các loài hoa. Dù bạn có ngưỡng mộ điều gì khác, hoa mẫu đơn vẫn đứng một mình ở vị trí cao nhất. Khi Flourished Peony trích dẫn câu này, nó đang đặt mình vào trong truyền thống kinh điển.

Bai Juyi (白居易)

绝代只西子，众芳惟牡丹。 Juédài zhǐ Xī Zǐ, zhòng fāng wéi mǔdān. "Giữa các mỹ nhân, chỉ có Tây Tử; giữa các loài hoa, chỉ có hoa mẫu đơn."

Bai Juyi là nhà thơ được đọc nhiều nhất thời Đường — phong cách dễ tiếp cận và mối quan tâm xã hội của ông đã khiến ông trở thành một cái tên quen thuộc trong suốt cuộc đời và mãi về sau. Việc ghép hoa mẫu đơn với Xi Shi — một trong Tứ Đại Mỹ Nhân của Trung Quốc cổ đại — là một khẳng định cụ thể: hoa mẫu đơn và người phụ nữ đẹp nhất chiếm cùng một thứ bậc thẩm mỹ.

Bai Juyi cũng đã viết 《买花》 ("Mua Hoa"), một bài phê phán sự ám ảnh của giới giàu có với hoa mẫu đơn hiếm ở Trường An. Một cây hoa mẫu đơn hiếm, ông lưu ý, có giá tương đương với thuế lương thực hàng năm của mười người dân thường. Bài thơ của ông là một phê phán đạo đức về việc hàng hóa hóa vẻ đẹp — và là một trong những quan sát viết sớm nhất về động lực thị trường hoa sang trọng trong văn học thế giới.

Li Bai và Yang Guifei

Tham chiếu hoa mẫu đơn mang tính chính trị nhất trong văn học Đường là "Ba Bài Thơ Về Hoa Mẫu Đơn" (《清平调三首》) của Li Bai viết cho Hoàng đế Xuanzong (玄宗) và người phối ngẫu của ông, Yang Guifei. Các bài thơ gợi ý rằng Yang Guifei đẹp đến mức khiến cả hoa mẫu đơn cũng phải ghen tị. Sự đồng nhất giữa phi tần hoàng đế và hoa hoàng đế là hoàn chỉnh. Khi Yang Guifei qua đời trong cuộc nổi dậy An Lushan, hoàng đế — theo bài thơ Bài Ca Về Nỗi Đau Vĩnh Cửu của Bai Juyi — đã thương tiếc cả người phụ nữ và những gì mà bà đại diện: đỉnh cao của triều Đường, đỉnh cao của vẻ đẹp, đỉnh cao của đế quốc.

---

Danh Hiệu "Vua Của Các Loài Hoa"

Truyền thống văn hóa Trung Quốc phân loại các loài hoa thành các thứ bậc biểu tượng. Các nguồn khác nhau đưa ra các thứ bậc khác nhau, nhưng vị trí của hoa mẫu đơn gần như luôn ở vị trí cao nhất hoặc gần nhất.

Một bảng xếp hạng được trích dẫn rộng rãi gọi hoa mẫu đơn là "Vua của các loài hoa" (花中之王, huā zhōng zhī wáng). Một số nguồn gọi nó là "Nữ hoàng của các loài hoa" — giới tính của danh hiệu có thể khác nhau, nhưng sự tối cao thì không.

Các loài hoa khác có vị trí cổ điển đáng kể bao gồm:

• Hoa mận (梅) — biểu tượng của sự kiên cường, nở vào mùa đông, "quân tử" của các loài hoa
• Hoa lan (兰) — biểu tượng của sự tinh tế học thuật, hương thơm nhẹ nhàng
• Hoa cúc (菊) — biểu tượng của học giả ẩn dật, nở vào mùa thu
• Tre (竹) — về kỹ thuật không phải là một loài hoa, nhưng được nhóm với những loài khác như một trong "Bốn Quân Tử" (四君子)
• Hoa sen (荷) — biểu tượng của sự thuần khiết Phật giáo, vươn lên từ bùn mà không bị ô uế

Hoa mẫu đơn đứng tách biệt khỏi "Bốn Quân Tử" này vì nó đại diện cho một loại đức hạnh khác. Trong khi hoa mận và tre đại diện cho sự kiềm chế và bền bỉ, hoa mẫu đơn đại diện cho sự phong phú, thịnh vượng và vẻ đẹp không hối lỗi. Nó là bông hoa của sự dư thừa, của đế quốc, của cảm giác tốt về thành công.

---

富贵 (Fùguì): Sự Giàu Có và Địa Vị

Mối liên hệ phụ mạnh mẽ nhất của hoa mẫu đơn là với 富贵 (fùguì) — "sự giàu có và địa vị." Trong biểu tượng dân gian Trung Quốc, tranh vẽ hoa mẫu đơn là quà tặng truyền thống trong dịp Tết Nguyên Đán và đám cưới vì chúng chúc người nhận fùguì. Hoa mẫu đơn không biểu thị cho đức hạnh khiêm tốn. Nó biểu thị cho sự thịnh vượng, tiến bộ và thành công thế gian.

Đó là lý do tại sao nghệ thuật hoàng gia Trung Quốc dày đặc với hoa mẫu đơn. Chúng xuất hiện trên:

• Thêu áo hoàng gia — áo choàng triều Thanh cho hoàng hậu và các phi tần cao cấp có họa tiết hoa mẫu đơn
• Gốm sứ — thiết kế hoa mẫu đơn xanh trắng là một truyền thống gốm sứ đặc trưng của Trung Quốc
• Khắc kiến trúc — khắc gỗ và đá có họa tiết hoa mẫu đơn trên cổng và vách ngăn
• Trang trí đám cưới — hoa mẫu đơn là hoa cưới truyền thống, chúc cặp đôi mới cưới sự giàu có

Các đám cưới hiện đại của Trung Quốc, khai trương doanh nghiệp và các triển lãm Tết Nguyên Đán vẫn nổi bật với hoa mẫu đơn. Bông hoa không phải là một hồi tưởng hoài cổ; nó là một biểu tượng hoạt động trong đời sống hiện đại của người Trung Quốc.

---

Lễ Hội Hoa Mẫu Đơn Lạc Dương

Lạc Dương, nơi mà theo huyền thoại đã giành được vương miện hoa mẫu đơn thông qua sự đày ải của Wu Zetian, hàng năm tổ chức lễ hội hoa mẫu đơn lớn nhất thế giới. Lễ Hội Hoa Mẫu Đơn Lạc Dương (洛阳牡丹花会) lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1983, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2008, và được nâng cấp thành sự kiện văn hóa cấp quốc gia vào năm 2010.

Lễ hội diễn ra từ khoảng 15 đến 25 tháng 4 hàng năm, khi hoa mẫu đơn nở rộ trùng với thời tiết xuân của Lạc Dương. Trong mười ngày đó, các công viên, vườn tược, đền chùa và không gian công cộng của thành phố trưng bày hàng ngàn giống hoa mẫu đơn. Du lịch rất phát triển — hàng triệu du khách trong nước, sự tham gia đáng kể từ quốc tế — và lễ hội là trung tâm của nền kinh tế hàng năm của Lạc Dương.

Flourished Peony được phát sóng vào đầu năm 2025, ngay trước lễ hội hoa mẫu đơn tháng 4. Thời điểm này không phải là ngẫu nhiên. Bộ phim đã thúc đẩy du lịch lớn đến lễ hội 2025 của Lạc Dương, với nhiều du khách rõ ràng nêu bộ phim là lý do họ đến. Các cộng đồng fan Trung Quốc đã tổ chức các hành trình theo chủ đề bộ phim: thăm Thành Cổ Lạc Dương để chụp ảnh hanfu, đi dạo trong các vườn hoa mẫu đơn tại Đền Bạch Mã, xem các hang động Long Môn.

Để Flourished Peony được đặt trong nền kinh tế hoa mẫu đơn của Lạc Dương, diễn ra trong mùa nở rộ, và phát sóng ngay trước lễ hội 2025 là một cú trúng thương mại. Bộ phim và thành phố đã khuếch đại lẫn nhau.

---

Những Gì He Weifang Kế Thừa

Khi He Weifang của Yang Zi trở lại Lạc Dương và bắt đầu trồng hoa mẫu đơn như con gái của một thương nhân góa chồng, cô đang kế thừa toàn bộ truyền thống biểu tượng này. Cô không chỉ trồng hoa để bán. Cô đang bước vào:

• Huyền thoại Wu Zetian (sự kháng cự của phụ nữ chống lại quyền lực tùy tiện)
• Kho tàng thơ ca của Liu Yuxi và Bai Juyi (hoa mẫu đơn như thẩm mỹ quốc gia tối cao)
• Đăng ký biểu tượng fùguì (hoa như sự giàu có và di động xã hội)
• Huyền thoại thành phố Lạc Dương (thủ đô hoa mẫu đơn bằng quyền đạo đức)

Lựa chọn nghề nghiệp của cô là hành trình nhân vật của cô dưới hình thức làm vườn. Mỗi bông hoa mẫu đơn mà cô trồng là một sự lặp lại nhỏ của sự từ chối trở thành những gì người khác muốn. Giống như bông hoa, cô có giá trị thương mại, liên kết với hoàng đế, và — khi bị ép — sẵn sàng rời bỏ bất kỳ kinh đô nào cố gắng ép buộc cô.

Câu nói tiêu đề của bộ phim — 唯有牡丹真国色 ("Chỉ có hoa mẫu đơn mới thực sự là màu sắc của quốc gia") — trở thành, đến cuối cùng, một tuyên bố về chính He Weifang. Cô là hoa mẫu đơn. Hoa mẫu đơn là cô.

Flourished Peony (国色芳华) đang phát trực tuyến trên Netflix, Viki, VIU và WeTV quốc tế. Chuyển thể từ tiểu thuyết của Yi Qianchong. Đạo diễn Ding Ziguang; với sự tham gia của Yang Zi và Li Xian.