杜甫
Du Fu
字子美
Tang Dynasty (唐代) · 712–770
Tiểu sử
Du Fu (712–770) được tôn kính như nhà thơ hiện thực vĩ đại nhất trong lịch sử Trung Quốc và đứng bên cạnh Li Bai như nhân vật tối cao của thơ Trung Quốc. Sinh ra trong một gia đình học giả ở Hà Nam, ông đã dành nhiều năm theo đuổi sự nghiệp quan chức nhưng liên tục thất bại trong các kỳ thi. Cuộc đời ông bị đảo lộn bởi cuộc nổi dậy An Lushan (755–763) tàn khốc, đã giết chết hàng triệu người và phá hủy thời kỳ hoàng kim của triều đại Đường. Du Fu đã trải qua chiến tranh một cách trực tiếp — bị bắt, chạy trốn, nghèo đói và mất một đứa con vì đói. Ông đã dành những năm cuối đời lang thang ở miền tây nam Trung Quốc trong tình trạng sức khỏe kém, qua đời trên một chiếc thuyền trên sông Xiang ở tuổi 58.
Phong cách thơ
Thơ của Du Fu được xác định bởi sự hoàn hảo kỹ thuật, sự nghiêm túc về đạo đức và lòng từ bi không lay chuyển. Ông là bậc thầy được công nhận của thể thơ quy định (律诗), đạt được hiệu ứng độ dày và độ chính xác không ai sánh kịp trong văn học Trung Quốc. Tác phẩm của ông trải dài từ những cảnh gia đình thân mật đến những bức tranh rộng lớn về chiến tranh và sự di dời. Không giống như sự tự phát đầy cảm hứng của Li Bai, thiên tài của Du Fu nằm ở sự tỉ mỉ trong nghệ thuật — ông được cho là đã nói "Tôi sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi những từ của tôi có thể làm người khác giật mình" (语不惊人死不休). Thơ muộn của ông đạt được sự nén lại và chiều sâu cảm xúc mà các nhà phê bình sau này coi là đỉnh cao của nghệ thuật.
Những câu nổi tiếng nhất
国破山河在，城春草木深
guó pò shān hé zài, chéng chūn cǎo mù shēn
Quốc gia tan vỡ, mặc dù núi non và sông ngòi vẫn còn; thành phố vào mùa xuân mọc đầy cỏ
— Cảnh xuân (春望)
烽火连三月，家书抵万金
fēng huǒ lián sān yuè, jiā shū dǐ wàn jīn
Lửa hiệu đã cháy trong ba tháng; một bức thư từ nhà có giá trị mười ngàn đồng vàng
— Cảnh xuân (春望)
无边落木萧萧下，不尽长江滚滚来
wú biān luò mù xiāo xiāo xià, bú jìn cháng jiāng gǔn gǔn lái
Những chiếc lá rơi vô tận xào xạc rơi xuống; dòng sông Dương Tử cuồn cuộn chảy mãi
— Leo cao (登高)
Di sản & Ảnh hưởng
Du Fu không được tôn vinh rộng rãi trong suốt cuộc đời, nhưng đến thời Tống, ông đã được công nhận là nhà thơ tối cao của Trung Quốc. Danh hiệu "诗圣" (Nhà thơ hiền triết) phản ánh cả phẩm giá đạo đức và sự thành thạo kỹ thuật của ông. Những bài thơ "Ba quan chức" và "Ba lời từ biệt" của ông được coi là thơ chiến tranh hay nhất trong văn học Trung Quốc. Ngôi nhà tranh của ông ở Thành Đô hiện nay là một bảo tàng và địa điểm văn hóa lớn. Ảnh hưởng của Du Fu vượt xa Trung Quốc — ở Nhật Bản, ông được coi là nhà thơ vĩ đại nhất từng sống, và tác phẩm của ông đã hình thành truyền thống văn học Đông Á trong hơn một thiên niên kỷ.